Έχει για τα καλά πλέον καταχωρηθεί στη συνείδηση της δημόσιας συζήτησης περί φωτοβολταϊκών επενδύσεων στη χώρα μας ότι η «σελίδα» στην αγορά έχει οριστικά αλλάξει και πως ο δρόμος για μονάδες χωρίς προτεραιότητα κατανομής θα είναι στο εξής δύσβατος για μη καθετοποιημένους παίκτες. Μπροστά στη νέα πραγματικότητα η αποθήκευση προβάλει ως η μοναδική ορθολογική και ρεαλιστική επιλογή σε συνδυασμό, ιδανικά, και με μη περαιτέρω επέκταση της εγκατεστημένης ισχύος της φωτοβολταϊκής τεχνολογίας, η οποία ως γνωστόν εγχέοντας την παραγωγή της σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο μέσα στην ημέρα, υπερκαλύπτει συχνά την τελική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας συνυπολογιζόμενων και των εξαγωγών.  Είναι μάλιστα τέτοια η ορμή της νέας πραγματικότητας των περικοπών της πράσινης παραγωγής και των μηδενικών/αρνητικών χονδρεμπορικών τιμών, που φαίνεται πως υποχωρούν σταδιακά από τον δημόσιο διάλογο και κάποιες ανερμάτιστες ρητορικές πως τάχα για τα φαινόμενα αυτά φταίνε τα δίκτυα που δεν αναπτύξαμε τα προηγούμενα χρόνια. 

Εντούτοις, επειδή οι υπεραπλουστεύσεις στη χώρα μας συχνά βρίσκουν διέξοδο και ανθίζουν, με γνώμονα να στρατευτούμε υπέρ της πραγματικής και όχι της κατ’ επίφαση αποθήκευσης, δεν «αντέξαμε» στον πειρασμό να αναδείξουμε από μελέτες και προσομοιώσεις μας μια σημαντική πτυχή που οφείλει να συνυπολογιστεί στις αποφάσεις των επενδυτών, όσον αφορά στο κατάλληλο μέγεθος χωρητικότητας μπαταρίας που μπορεί να προστεθεί behind the meter στο φωτοβολταϊκό πάρκο τους, ώστε να παρέχει ουσιαστική προστασία στην απώλεια εισοδήματος, μετατρέποντας το σε μονάδα της παρ. 11Α, του άρθρου 10, του ν. 4685.  

Επειδή μάλιστα, σε συνέχεια και της πρόσφατης συνάντησης στο Υπουργείο, υπήρξαν κάποιες προτάσεις για εξάλειψη του ελάχιστου ορίου της 1 ώρας χωρητικότητας που προβλέπει ο ν. 5261/2025 σχετικά με την προσθήκη μπαταριών behind the meter σε υφιστάμενα και νέα φωτοβολταϊκά πάρκα, στα διαγράμματα της μελέτης μας παρουσιάζονται συγκριτικά τρεις περιπτώσεις Φ/Β σταθμού merchant 500 kWp με μπαταρία χωρητικότητας 1 ώρας, 2 ωρών και 4 ωρών, για δώδεκα επιμέρους σενάρια market playing του σταθμού από τον ΦοΣΕ που θα το διαχειρίζεται στην αγορά.  Το πρώτο διάγραμμα δείχνει σε indexed βάση τις διαφορές στο τζίρο, ενώ το δεύτερο την ποσοστιαία διακύμανση του ανά περίπτωση και αναλόγως της χρονικής ευστοχίας του ΦοΣΕ που θα το διαχειρίζεται, εν προκειμένω ως προς τις ώρες φόρτισης της μπαταρίας από το Φ/Β άρα και μη-έγχυσης του πάρκου στο δίκτυο, τις ώρες έγχυσης του Φ/Β απευθείας στο δίκτυο όταν η μπαταρία είναι γεμάτη και βεβαίως τις ώρες έγχυσης από την μπαταρία στο δίκτυο νωρίς το βράδυ που η ελεύθερη ζήτηση και οι τιμές κορυφώνονται. 

Στα δώδεκα σενάρια που εξετάζονται για την κάθε περίπτωση ήτοι, του φωτοβολταϊκού merchant 500 kWp με μπαταρία χωρητικότητας 1 ώρας ή 2 ωρών ή 4 ωρών, δεν έχουν περιληφθεί σενάρια «καταστροφικά» ως προς την ενεργό διαχείριση του σταθμού από τον ΦοΣΕ που θα αναλάβει να το εκπροσωπήσει στην αγορά, αλλά κινούνται πέριξ του απολογιστικά θεωρητικού βέλτιστου.  Όπως είναι γνωστό, η προημερήσια αγορά (DAM) αποτελεί δημοπρασία, τα αποτελέσματα της οποίας ουδείς δύναται να τα γνωρίζει πριν καν αυτά υπολογιστούν, οπότε όταν ένας ΦοΣΕ καλείται καθημερινά να διαμορφώσει και να δηλώσει στο Χρηματιστήριο το πρόγραμμα εγχύσεων-απορροφήσεων ενός σταθμού ΑΠΕ με μπαταρία για την επόμενη ημέρα, δεν γνωρίζει εκ προοιμίου τα διαστήματα μηδενικών/αρνητικών ή υψηλών τιμών που θα προκύψουν κατόπιν της επίλυσης της αγοράς στην οποία οι προσφορές του είναι ήδη μέσα και επίσης δεν γνωρίζει τις ποσότητες πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας που τελικά θα μείνουν εκτός λόγω Κατανομής.  Για να λάβει τις αποφάσεις αυτές κινείται με προσομοιώσεις, ώστε να προβλέψει κατά το δυνατόν το αποτέλεσμα της DAM και έτσι να διαχειριστεί τις μονάδες των πελατών του καλύτερα.

Σε επίπεδο απολογιστικής ωστόσο μελέτης που γνωρίζουμε, αφού είναι απολογιστική, τα ωριαία δεδομένα της αγοράς και μπορούμε να στοχεύσουμε στο βέλτιστο οικονομικό αποτέλεσμα για τον Φ/Β σταθμό με μπαταρία, το σενάριο αυτό στην κάθε μία εκ των τριών εξεταζόμενων περιπτώσεων μπορεί να προσεγγιστεί και το ονομάζουμε ΣΕΝ 1. Η στόχευση όπως είπαμε αφορά τα χρονικά διαστήματα φόρτισης της μπαταρίας από το φωτοβολταϊκό, άρα μη έγχυσης στο δίκτυο επειδή οι τιμές είναι πολύ χαμηλές ή η προσφορά πλεονάζει, τα διαστήματα έγχυσης από το Φ/Β απευθείας στο δίκτυο υπό την επιφύλαξη περικοπών ή/και αρνητικών τιμών και βεβαίως τα χρονικά διαστήματα εκφόρτισης της μπαταρίας στο δίκτυο όταν οι τιμές είναι υψηλές νωρίς το βράδυ. Τα υπόλοιπα έντεκα σενάρια είναι συνδυασμοί με μικρά όμως βήματα απόστασης 1 ή 2 ωρών, από το ΣΕΝ 1, δηλαδή όχι καταστροφικά άστοχα σε αποστάσεις πολλών ωρών από το χρονικά βέλτιστο.  Σε κάθε περίπτωση υπεισέρχονται περιπτώσεις που η μπαταρία είναι γεμάτη, υπάρχει παραγωγή του Φ/Β αλλά επειδή υπάρχει περικοπή ή μηδενική/αρνητική χονδρεμπορική τιμή, αυτή χάνεται. Τα χρονικά διαστήματα τίθενται σε ετήσια βάση, δηλαδή διαπερνούν οριζόντια τις 365 ημέρες κατανομής του έτους αναφοράς.  Τούτο καταρχήν επιλέγεται ώστε τα συμπεράσματα να είναι προς την ασφαλή πλευρά, δεδομένου ότι τα Φ/Β και εν γένει τις ΑΠΕ οι ΦοΣΕ τις διαχειρίζονται σε μεγάλα χαρτοφυλάκια ώστε αυξανόμενος ο πληθυσμός και η γεωχωρική τους διασπορά να μειωθούν οι αποκλίσεις, οι συνέπειες του μικροκλίματος και τα σφάλματα των επιμέρους σημειακών μετεωρολογικών προβλέψεων.      

Το εξεταζόμενο έτος αφορά απολογιστικά ωριαία δεδομένα της προημερήσιας αγοράς (DAM) περιόδου Σεπτ. 2024 – Σεπτ. 2025, ενώ η παραγωγή του Φ/Β σταθμού εδράζεται σε δεδομένα παραγωγής ενός σταθμού 399 kWp χωρίς περικοπές στην Στερεά Ελλάδα με αναγωγή εν συνεχεία στα 500 kWp. Σε ότι αφορά τις περικοπές, έγινε χρήση δεδομένων από το εργαλείο παρακολούθησης αγορών της ΡΑΑΕΥ και συγκεκριμένα της εφαρμογής για το πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τον ISP2 και με εν συνεχεία αναγωγές για τον υπολογισμό των περικοπών ανά τεχνολογία.  

Από την ανωτέρω ανάλυση φαίνεται καταφανώς πως μεγαλύτερη ευαισθησία (d%) και ρίσκο στην διαχείριση του Φ/Β σταθμού προκύπτει για την περίπτωση προσθήκης μπαταρίας χωρητικότητας 1 ώρας, όταν στις υπόλοιπες δύο περιπτώσεις τα αποτελέσματα είναι καταφανώς καλύτερα, μέχρι κάποιο σημείο συγκρίσιμα, αλλά όταν απομακρυνθούμε από το απολογιστικά βέλτιστο, η απόκλιση μεγαλώνει επικίνδυνα για την περίπτωση μπαταρίας χωρητικότητας 2 ωρών.  Αντίθετα η 4ωρη μπαταρία εμφανίζεται «ανθεκτική» σε μεγαλύτερες αποκλίσεις από το βέλτιστο χρονικό προγραμματισμό, δηλαδή για να το πούμε πιο απλά «συγχωρεί» περισσότερα σφάλματα στο καθημερινό market playing του σταθμού εντός κάποιου χαρτοφυλακίου στην αγορά από τον ΦοΣΕ, οπότε ο επενδυτής μπορεί να είναι πιο ήσυχος ως προς την προβλεπόμενη απόδοση της επένδυσης του. Από την άλλη βέβαια πλευρά, με την αύξηση της χωρητικότητας της μπαταρίας, αυξάνει και το CAPEX της επένδυσης.  Πράγματι, γι’ αυτό και θα πρέπει οι αποφάσεις να λαμβάνονται κατόπιν εξαντλητικής ποσοτικής ανάλυσης για τα προσδοκώμενα έσοδα και την ευαισθησία τους, πολλώ δεν μάλλον όταν ο εκάστοτε τεχνικός σύμβουλος καλείται προηγουμένως να προσομοιώσει την εξέλιξη της αγοράς μέσα στην οποία θα λειτουργεί ο σταθμός για τα επόμενα λ.χ. 10 ή 20 χρόνια, ώστε να καταλήξει στο Project IRR της και να μπορεί εν συνεχεία να ληφθεί η όποια επιχειρηματική απόφαση. 

Αυτό πάντως που είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί, είναι η Πολιτεία να μην ενδώσει στην αφαίρεση του κατωφλίου του ν. 5261 περί 1 ώρας ελάχιστης χωρητικότητας αποθήκευσης σε υφιστάμενους και νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, διότι έτσι θα ανοίξει πεδίο για νέες Φ/Β εγκαταστάσεις με κατ’ επίφαση αποθήκευση «μερικών λεπτών» ίσα για να λάβουν Όρους Σύνδεσης και που μόνο θα επιδεινώσει την σημερινή κατάσταση, δυσφημώντας παράλληλα και την ίδια την αποθήκευση στα πρώτα κρίσιμα βήματα της.  Στόχος της προσθήκης αποθήκευσης σε Φ/Β πάρκα, δεν είναι να στηριχθούν οι πωλήσεις φωτοβολταϊκών πάνελς αλλά οι ίδιες οι επενδύσεις υφιστάμενες και τυχόν νέες.